Printed fromChabad.gr
ב"ה

Αυτό το γνωρίζατε;

4 Ερωτήσεις για τα κεριά του Σσαμπάτ

To read it in English, click here

Γιατί;

Οι Σοφοί μας καθόρισαν να ανάβουμε κεριά το απόγευμα της Παρασκευής, για να μην είναι το σπίτι σκοτεινό. Αφού το Σσαμπάτ απαγορεύεται να ανάψουμε φωτιά, σε σπίτι που δεν άναψαν κεριά πριν το Σσαμπάτ θα επικρατήσει το σκοτάδι. Κάποιος μπορεί να σκοντάψει και να πέσει, να εκνευριστεί που τα πράγματα δεν είναι τακτοποιημένα στην θέση τους κτλ και να υπάρχει ένταση στο σπίτι.  Αυτό δεν ταιριάζει με το Σσαμπάτ, που είναι μια μέρα για να ξεκουραστούμε, να γιορτάσουμε σε ήρεμο και χαρούμενο κλίμα.

Εκτός από τον παραπάνω λόγο, το να έχουμε φως και ειρήνη στο σπίτι, ανάβουμε τα κεριά στο μέρος όπου τρώμε, γιατί όταν κάποιος τρώει με περισσότερο φως ευχαριστιέται το γεύμα καλύτερα. Κάνουμε την ευλογία πάνω σε αυτά τα κεριά, που φωτίζουν το τραπέζι του Σσαμπάτ.

Σήμερα, στα δωμάτια του σπιτιού είναι αρκετό να αφήσουμε αναμμένο το ηλεκτρικό φως (το οποίο απαγορεύεται να ανάψουμε ή να σβήσουμε το Σσαμπάτ), ώστε να μπορούμε να δούμε που πηγαίνουμε και να μην σκοντάψουμε σε κάτι. Όμως ανάβουμε ακόμα τα κεριά του Σσαμπάτ στο δωμάτιο που τρώμε. Συνηθίζουμε να κοιτάζουμε τα κεριά όταν αρχίζουμε το Κιντούσς.

Πότε;

Τα κεριά πρέπει να τα ανάψουμε 18 λεπτά πριν την δύση του ηλίου (αυτή είναι η ώρα που αναγράφεται  στο Εβραϊκό Ημερολόγιο της Χαμπάντ Ελλάδος), ή λίγο νωρίτερα. Είναι μεγάλη Μιτσβά να ανάψουμε τα κεριά στην ώρα τους, αλλά αν δεν προλάβαμε, απαγορεύεται αυστηρά να τα ανάψουμε αργότερα και θα δώσουμε περισσότερο σεβασμό στο Σσαμπάτ αποφεύγοντας να τα ανάψουμε. Τα κεριά πρέπει να είναι αναμμένα για αρκετό χρόνο, ώστε να προλάβουν όσοι πήγαν στη συναγωγή, να γυρίσουν στο σπίτι και να φάνε το γεύμα του Σσαμπάτ με το φως των κεριών.

Στο Ταλμούδ αναφέρεται πως, κάποιος που ανάβει τα κεριά του Σσαμπάτ στο σπίτι του, θα έχει σοφά παιδιά. Όπως είναι γραμμένο: «Κι νερ μιτσβά βετόρα ορ» «Η Εντολή (Μιτσβά) είναι λυχνάρι και ο Νόμος (Τορά) είναι φως» (Παροιμίες 6:23). Οι Σοφοί εξηγούν ότι όποιος ανάβει τα κεριά της Μιτσβά (του Σσαμπάτ), θα αξιωθεί να έχει παιδιά που θα φωτίσουν τον κόσμο με το φως της Τορά.

Ποιος;

Βασικά, και οι άνδρες και οι γυναίκες έχουν την υποχρέωση να υπάρχουν στο σπίτι κεριά για το Σσαμπάτ. Αλλά επειδή η γυναίκα είναι πιο πολύ στο σπίτι και είναι υπεύθυνη για αυτό, ορίστηκε το άναμμα των κεριών να το κάνει η γυναίκα. Εάν δεν υπάρχει γυναίκα στο σπίτι, τα ανάβει ο άνδρας.

Υπάρχει έθιμο κάθε κορίτσι από 3 ετών και πάνω να ανάβει ένα κερί (μετά τον γάμο ανάβει 2), με ευλογία. Ο Ρέμπε, Ραβίνος Μενάχεμ Μέντελ Σσνέερσον, ενθάρρυνε πολύ ακόμα και τα μικρά κορίτσια να ανάβουν τα κεριά για να εκπαιδευτούν σε αυτή τη σπουδαία Μιτσβά και να προσθέσουν φως στον κόσμο μας. 

Πόσα;

Το έθιμο είναι να ανάβουμε 2 κεριά, ένα για την λέξη Ζαχόρ (να θυμάσαι) και ένα για την λέξη Σσαμόρ (να φυλάς), τις λέξεις που ο Θ-ός χρησιμοποίησε στις Δέκα Εντολές για την τήρηση του Σσαμπάτ (Διαβάσετε περισσότερο για τις δυο λέξεις αυτές εδώ). Επίσης, συνηθίζεται για κάθε παιδί που γεννιέται στην οικογένεια να προσθέτουμε ένα κερί, δηλαδή αν μια οικογένεια έχει 3 παιδιά, η μητέρα θα ανάψει 5 κεριά, και ούτω καθεξής.

Είθε το φώς των κεριών του Σσαμπάτ να φέρουν σύντομα το φως της Λύτρωσης με την έλευση του Μεσσία.

Σσαμπάτ Σσαλόμ,

Άριε από τη Γεσσιβά 

Τι είναι η Αφταρά που διαβάζουμε μετά την Αναγνωσή της Τορά;

To read it in English, click here

Arye Leib (14).png

Κάθε Σσαμπάτ μετά το διάβασμα της Τορά αναγιγνώσκούμε την Αφταρά. Τι είναι η Αφταρά; Είναι ένα απόσπασμα (συνήθως) από τους Προφήτες που έχει σχέση με την περικοπή της Πεντατεύχου που διαβάσαμε πριν. Είναι έθιμο αυτός που διαβάζει την Αφταρά να ξαναδιαβάζει κάποιους στίχους από την περικοπή που μόλις ολοκληρώσαμε. Η ανάγνωση της Αφταρά δεν μετράει ως μια από τις επτά Αλιγιότ του Σσαμπάτ, είναι η 8η  (για περισσότερα για τις επτά ανάγνωσεις (Αλιγιότ) της Τορά κάντε κλικ εδώ). Για αυτό, μπορεί και ένας Κοέν ή Λεβή να λάβει την 8η Αλιγιά και να αναγνώσει την Αφταρά.

Δεν υπάρχει Αφταρά στις αναγνώσεις της Τορά την Δευτέρα και την Πέμπτη. Υπάρχει όμως Αφταρά, εκτός του Σσαμπάτ, σε ιδιαίτερες μέρες όπως Ροσς Χόντεσς, νηστείες κτλ. Σε αυτές τις περιπτώσεις που έχουμε μόνο τρεις Αλιγιότ, ο τρίτος ανερχόμενος είναι αυτός που θα πει και την Αφταρά. Σε αυτήν την περίπτωση, θα είναι Ισραηλίτης και όχι Κοέν η Λεβή.

Γιατί διαβάζουμε την Αφταρά;

Πριν πολλά χρόνια (2ος Αιώνας Π.Κ.Ε), ένας βασιλιάς διέταξε να μην διαβάζουν οι Εβραίοι την Τορά. Οι Σοφοί εκείνης της εποχής, καθόρισαν να διαβάζουν (αντί για την Τορά που απαγορευόταν) ένα απόσπασμα από τους Προφήτες που αντιστοιχεί στην περικοπή εκείνης της εβδομάδας. Έτσι, τήρησαν την ανάγνωση ακόμη και στην περίοδο αυτή που απαγορευόταν. Αυτό συνεχίστηκε και μετά την κατάργηση του διατάγματος και έτσι έχουμε την Αφταρά μετά το διάβασμα της περικοπής της εβδομάδας.

Σσαμπάτ Σσαλόμ,

Άριε από τη Γεσσιβά

Γιατί ο Κοέν ανεβαίνει πρώτος στην Τορά;

To read it in English, click here

 Arye Leib (10).png

Όπως εξηγήσαμε εδώ, κάθε Σσαμπάτ διαβάζουμε στο Σέφερ Τορά την Παρασσά, την περικοπή της εβδομάδας. Η κάθε Παρασσά χωρίζεται σε επτά τμήματα (Αλιγιότ) και ανεβαίνουν επτά άνθρωποι να διαβάσουν από την Τορά.

Ποιός ανεβαίνει στην Τορά, με άλλα λόγια, ποιος λαμβάνει μια Αλιγιά;

Ο κάθε Εβραίος που έχει ήδη κάνει Μπαρ-Μιτσβά, δηλαδή είναι δεκατριών χρονών και θεωρείται θρησκευτικά ενήλικος, μπορεί να ανεβεί. Υπάρχουν διάφορα έθιμα σχετικά με το ποιός έχει προτεραιότητα, αλλά βασικά είναι ως το εξής:

Η πρώτη Αλιγιά ανήκει στον Κοέν, δηλαδή στους απογόνους του πρώτου αρχιερέα Ααρών. Οι Κοανίμ (ιερείς) «εργάζονταν» στο Ναό ως εκπρόσωποι ολόκληρου του λαού.Ο Θ-ός τους έδωσε μια ιδιαίτερη ιερότητα, που συνεχίζεται και σήμερα, παρόλο που δεν υπάρχει ο Ναός. 

Για την δεύτερη Αλιγιά καλούμε έναν Λεβή, επειδή επίσης οι Λευίτες εργάζονταν και βοηθούσαν στον Ναό.

Όλοι οι Εβραίοι είναι σημαντικοί, αλλά επειδή οι Κοέν και οι Λεβή είχαν ως μοναδική τους απασχόληση την υπηρεσία προς το Θ-ό και εργάζονταν στον Ναό, για αυτό τους τιμούμε καλώντας τους πρώτους στην ανάγνωση της Τορά. 

Αν δεν υπάρχει Λεβή τότε και την 1η και την 2η Αλιγία τις λαμβάνει ο (ίδιος) Κοέν.

Αν δεν υπάρχει Κοέν τότε πρώτος ανεβαίνει Λεβή ή Ισραηλίτης.

Αν δεν υπάρχει ούτε Κοέν ούτε Λεβή, ανεβάζουμε έναν Ισραηλίτη για την πρώτη Αλιγιά, άλλον για την 2η κ.ο.κ.

Οι 5 επόμενες Αλιγιότ είναι για τους Ισραηλίτες, και συνηθίζεται να λαμβάνει Αλιγιά κάποιος που μόλις έγινε Μπαρ-Μιτσβά, κάποιος που παντρεύεται μέσα στην εβδομάδα, ή κάποιος που έχει μνημόσυνο.

Ενώ το Σσαμπάτ ανεβαίνουν επτά άτομα, τις γιορτές (Πέσαχ, Σσαβουότ, Ροσς Ασσανά και Σουκότ) ανεβαίνουν πέντε στην Τορά, (δηλαδή υπάρχουν 5 Αλιγιότ) και το Γιόμ Κιπούρ έξι, (δηλαδή 6 Αλιγιότ). Οι πρώτες δύο, για Κοέν και Λεβή, και οι υπόλοιπες για τους Ισραηλίτες.

Την Δευτέρα και την Πέμπτη, η σειρά των ανερχόμενων στις Αλιγιότ είναι όπως στο Σσαμπάτ, πρώτα Κοέν μετά Λεβή και μετά Ισραηλίτης.

(Σε ορισμένες κοινότητες, το Σσαμπάτ και τις Γιορτές, όταν χρειάζεται να κληθούν παραπάνω από επτά άνδρες, μπορούν να ανέβουν παραπάνω Ισραηλίτες.)

Την επόμενη εβδομάδα θα μιλήσουμε για την 8η Αλιγιά του Σσαμπάτ, το Μαφτίρ, και την Αφταρά.

Σσαμπάτ Σσαλόμ,

Άριε από τη Γεσσιβά

Γιατί διαβάζουμε την Τορά Δευτέρα και Πέμπτη;

To read it in English, click here

Arye Leib (9).png 

Πότε διαβάζουμε την Τορά στην Συναγωγή;

Εκτός από το διάβασμα της περικοπής της εβδομάδας το Σσαμπάτ το πρωί, διαβάζουμε το Σέφερ Τορά και στην απογευματινή προσευχή (Μινχά) του Σσαμπάτ καθώς και την Δευτέρα και την Πέμπτη το πρωί.

Τι διαβάζουμε; 

Την περικοπή του επερχόμενου Σσαμπάτ. Παίρνουμε την αρχή της επόμενης περικοπής (συνήθως την πρώτη Αλιγιά που διαβάζει ο πρώτος ανερχόμενος στην ανάγνωση του Σσαμπάτ) και την χωρίζουμε σε τρία μέρη, σε τρεις Αλιγιότ (πληθυντικός του Αλιγιά).

Γιατί διαβάζουμε το Σέφερ Τορά την Μινχά του Σσαμπάτ, την Δευτέρα και την Πέμπτη;

Η Γκεμαρά (Μπάμπα Κάμμα 82α) αναφέρει ότι ο Μωυσής καθιέρωσε το έθιμο οι Εβραίοι να αναγιγνώσκουν την Τορά τρεις φορές την εβδομάδα, έτσι ώστε ποτέ να μην περάσουν τρεις μέρες χωρίς να έχει γίνει δημόσια ανάγνωση της. 

Οι Σοφοί της Ταλμουδικής εποχής λένε πως αυτό υπαινίσσεται και στην Τορά (Έξοδος 15:22-27) όπου διαβάζουμε πως οι πρόγονοί μας ταξίδεψαν για τρεις μέρες και δίψασαν για νερό (το νερό αλληγορικά αναφέρεται στην Τορά). Είχαν ασθενήσει πνευματικά μετά τρεις μέρες χωρίς την μελέτη της Τορά. Για αυτόν τον λόγο ο Μωυσής και οι προφήτες της εποχής του αποφάσισαν ότι δεν θα περνούν τρεις μέρες χωρίς την δημόσια ανάγνωση της Τορά. Έτσι, γίνεται η ανάγνωση της Τορά το Σσαμπάτ και την μεθεπόμενη, δηλαδή τη Δευτέρα και μετά δύο μέρες, την Πέμπτη και άλλη μια μέρα μετά, το Σσαμπάτ. 

Υπάρχει και μια άλλη παράδοση που αναφέρεται στο Ταλμούδ. Ο Εζρά Ασοφέρ (Εζρά ο Γραφέας), πνευματικός ηγέτης των Εβραίων την εποχή της ανέγερσης του 2ου Ναού, καθόρισε το διάβασμα την Δευτέρα και την Πέμπτη, ώστε να μην περάσουν 3 ημέρες χωρίς να μάθει (ακούσει) ο λαός την Τορά. Και επειδή έρχονταν ήδη στην πόλη, όρισαν αυτές τις ημέρες να πραγματοποιείται και η ανοιχτή αγορά (παζάρι) για προμήθειες.   

Όμως υπήρχαν άνθρωποι που πήγαιναν από χωριό σε χωριό για να πουλήσουν την πραμάτεια τους και ολόκληρη την εβδομάδα δεν είχαν την ευκαιρία να ακούσουν την Τορά. Γι αυτό ο Εζρά καθόρισε να διαβάζουμε την Τορά μια δεύτερη φορά κατά την ημέρα του Σσαμπάτ, το απόγευμα, για να μάθουν και αυτοί κάτι παραπάνω.

Το Ταλμούδ συγκεράζει αυτές τις δύο παραδόσεις εξηγώντας ότι ανήκουν σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης αυτής της παράδοσης. Την εποχή του Μωυσή, μόνο τρεις στίχοι διαβάζονταν μέσα στην εβδομάδα. Οι τρεις στίχοι αντιστοιχούσαν στις τρεις ομάδες Εβραίων, Κοέν Λεβή, Ισραηλίτες. Την εποχή του Εζρά, αυτό αυξήθηκε σε δέκα στίχους, χωρισμένους σε τρεις Αλιγιότ

Την επόμενη εβδομάδα θα εξηγήσουμε ποιος καλείται στην ανάγνωση της Τορά και γιατί καλείται πρώτος ένας Κοέν. 

Σσαμπάτ Σσαλόμ,

Άριε από την Γιεσσιβά

Η Ανάγνωση της Τορά και ο ρόλος του Μπάαλ Κορέ

To read it in English, click here

Arye Leib (6).png 

Κάθε Σσαμπάτ στην συναγωγή βγάζουμε το Σέφερ από το Εχάλ όπου φυλάσσονται οι κύλινδροι της Τορά (οι Ασκεναζίμ το ονομάζουν Αρόν Ακόντες) και διαβάζουμε την περικοπή της εβδομάδας. Η περικοπή χωρίζεται σε επτά μέρη και κάθε μέρος ονομάζεται Αλιγία (κυριολεκτικά Ανέβασμα). Για κάθε Αλιγία καλείται κάποιος άλλος στην Τεβά, το μέρος όπου γίνεται η ανάγνωση και απαγγέλλει μια ευλογία πρίν και μετά την ανάγνωση. Χρησιμοποιείται το ρήμα ανεβαίνω ή ανέρχομαι, όχι μόνο γιατί η Τεβά συνηθίζεται να είναι το υψηλότερο μέρος στην συναγωγή, αλλά κυρίως επειδή κάποιος που αναγινώσκει την Τορά, ανυψώνεται πνευματικά. Αυτό το κάνουν οι Εβραίοι ήδη για περισσότερο από 3000 χρόνια (χιλιάδες, δεν έκανα λάθος ☺). 

Ο Μωσσέ Ραμπένου (ο Δάσκαλός μας Μωυσής) καθόρισε να διαβάζουμε την Τορά κάθε εβδομάδα, το Σσαμπάτ. Η Τορά διαχωρίζεται σε περικοπές (Παρασσά, πληθυντικός: Παρασσιότ), ώστε να ολοκληρώνεται η ανάγνωση ολόκληρης της Τορά μέσα σε μια χρονιά. (Συνηθίζουμε να ολοκληρώνουμε και να ξαναρχίσουμε την Τορά το Σιμχάτ Τορά). Η ανάγνωση γίνεται όταν υπάρχει μινιάν (10 Εβραίοι ενήλικες) και υπάρχει Σέφερ Τορά. Αν δεν υπάρχει Σέφερ ή δεν μαζεύεται μινιάν, συνηθίζεται να αναγινώσκουμε (χωρίς ευλογία) την περικοπή της εβδομάδας από ένα Χουμάσς (έντυπη έκδοση της Τορά).  

Αρχικά ο κάθε ανερχόμενος διάβαζε το δικό του μέρος. Όμως την εποχή του Ταλμούδ, επειδή πολλοί δεν ήξεραν να διαβάζουν σωστά και ντρέπονταν που δεν μπορούσαν να ανέβουν στην Τεβά, επικράτησε η πρακτική ένας μπαάλ κορέ (αναγνώστης) να διαβάζει όλη την περικοπή ενώ οι ανερχόμενοι βρίσκονται δίπλα του, διαβάζοντας μαζί του σιωπηλά λέξη προς λέξη.

μπάαλ κορέ δεν χρειάζεται να είναι ραβίνος, αλλά θα πρέπει να προετοιμαστεί καλά ώστε να προφέρει σωστά τις λέξεις. Αυτό είναι σημαντικό επειδή η Τορά είναι γραμμένη σε περγαμηνή χωρίς νεκουντότ, δηλαδή τα σύμβολα που αντιπροσωπεύουν τα φωνήεντα και είναι εύκολο να γίνουν λάθη. Επίσης είναι έθιμο να διαβάζουμε την Τορά με μελωδία. Στο Χουμάσς υπάρχουν συγκεκριμένα σύμβολα, τα τεαμίμ, που δείχνουν την μελωδία, σαν να υπάρχουν νότες στις λέξεις. Ούτε τα τεαμίμ βρίσκονται στο Σέφερ Τορά, οπότε η εξοικείωση με τη μελωδία είναι επίσης μέρος της προετοιμασίας. Κατά τη διάρκεια της Ανάγνωσης της Τορά, οι παρευρισκόμενοι πιστοί πρέπει να ακούνε και να διαβάζουν το κείμενο από το Χουμάσς

Την ερχόμενη εβδομάδα θα εξηγήσουμε γιατί διαβάζουμε την Τορά και την Δευτέρα και την Πέμπτη. 

Σσαμπάτ Σσαλόμ,

Άριε από τη Γεσσιβά

Looking for older posts? See the sidebar for the Archive.
WhatsApp