Αγκαντά - Αλαχά - Αμοραΐμ - Γκεονίμ - Μισσνά - Ντρασσά - Προφορικός Νόμος - Σαβοραΐμ - Σοφρίμ - Ταναΐμ
Αγκαντά: το μέρος της προφορικής διδασκαλίας που δεν ασχολείται με την Αλαχά, αλλά με το σύνολο των ζωτικών ζητημάτων (τον Δημιουργό και την Δημιουργία, τον κόσμο και τον άνθρωπο, τον λαό του Ισραήλ και τους άλλους λαούς, ιδέες και γνώμες, ηθική και τρόπο ζωής). Αγκαδά σημαίνει ρητό, μια διήγηση που έρχεται ελκύσει την ανθρώπινη καρδιά, για να την οδηγήσει και να την εκπαιδεύσει στα μονοπάτια της ζωής. Αντίθετα με την Αλαχά που η ετυμηγορία της δεσμεύει τους ανθρώπους, στην Αγκαντά υπάρχει ελευθερία γνώμης και έκφρασης ακόμα και σε ουσιώδη φιλοσοφικά ζητήματα.![]()
Αλαχά: Το σύστημα κανόνων που ρυθμίζει τον εβραϊκό τρόπο ζωής. Βασίζεται στον Γραπτό Νόμο, δηλ. στους κανόνες συμπεριφοράς και λατρείας της Πεντάτευχου. Στη διάρκεια των χρόνων οι Αλαχοτ του προφορικού Νόμου καταγράφηκαν, αρχικά στην Μισσνά και στη Μπαράϊτα. Προσπάθειες να διατυπωθεί ένας περιεκτικός τύπος Αλαχά, έγιναν από τον Ραμπάμ ( = Μαϊμονίδη) και μερικές εκατοντάδες χρόνια μετά στο βιβλίο ″Σουλχάν Αρούχ″ του ραβίνου Γιοσέφ Κάρο, το β′ ήμισυ του 16ου αιώνα. Το βιβλίο αυτό θεωρείται μέχρι σήμερα η σημαντικότερη πηγή της Αλαχά.![]()
Αμοραΐμ (πληθ.): οι μελετητές της Πεντάτευχου (Αλαχά και Αγκαντά) που δράσανε στη Παλαιστίνη και στη Βαβυλωνία την περίοδο ανάμεσα στο σφράγισμα της Μισσνά και του Τ′ (3ος-6ος αι. μ.Χ.). Αμορά (εν.) σημαίνει ′λέγων′ στα αραμαϊκά. Στην αρχή ο όρος σχετιζότανε με εκείνους που διάβαζαν φωναχτά τη διδασκαλία των ιεροδιδασκάλων, μετά ονομάστηκαν έτσι και οι ιεροδιδάσκαλοι που ερμήνευαν τα εδάφια της Μισσνά.![]()
Γκεονίμ: Ο τίτλος των επικεφαλής των ραβινικών ακαδημιών της Σούρα και της Πομπαντίτα στη Βαβυλωνία, μετά την περίοδο των Σαβοραΐμ (600 μ.Χ.) και μέχρι τη παρακμή αυτών των εβραϊκών κέντρων (1040 περ.). Θεωρούνταν οι πνευματικοί ηγέτες όλης της εβραϊκής διασποράς.![]()
Μισσνά: Το αποθησαύρισμα των αλαχικών κανόνων της προφορικής διδασκαλίας. Την επιμελήθηκε στα τέλη του 2ου μ.Χ. αι. ο ραβίνος Γεουντά Ανασί, που συγκέντρωσε τους λόγους των Ταναΐμ της Παλαιστίνης του 1ου και του 2ου αι., και βελτιώθηκε από τους μαθητές του στις αρχές του 3ου αι. Προέρχεται από τη λέξη σσανά = έτος με την έννοια να μελετάς διαρκώς και να αποστηθίζεις και να απομνημονεύεις. Το γλωσσικό της ιδίωμα, που είναι γνωστό ως ′η γλώσσα των λογίων′, διαφέρει από αυτό της Πεντάτευχου. Είναι απλούστερο, σύντομο, ευκατανόητο και σαφές.![]()
Ντρασσά(κήρυγμα): Διασαφήνιση εδαφίου της Βίβλου ή λόγοι από την Αλαχά ή από την Αγκαντά, καθώς και ομιλία πάνω σε βιβλικά θέματα, ως επί το πλείστον στη συναγωγή. Το κήρυγμα αναπτύχθηκε τη περίοδο του Δευτέρου Ναού, από το έθιμο να διαβάζουν τη Πεντάτευχο στα εβραϊκά, να τη μεταφράζουν στη καθομιλουμένη τότε αραμαϊκή και να προσθέτουν στην κατά λέξη μετάφραση εξηγήσεις και ερμηνείες ανάλογα με τις ανάγκες της εποχής.![]()
Προφορικός Νόμος: Οι εξηγήσεις και οι ερμηνείες της Πεντατεύχου που περιέχονται στη Μισσνά, την Τοσέφτα, τα Μιντρασσίμ της Αλαχά και στη Γκεμαρά. Σύμφωνα με τη παράδοση ο Μωϋσής παρέλαβε τον Προφορικό Νόμο, μαζί με τον γραπτό, στο Σινά:και τον παρέδωσε στον Ιησού του Ναυί, εκείνος στους προφήτες, και οι προφήτες τον παρέδωσαν από γενιά σε γενιά μέχρι το σφράγισμα του Τ′. Στην αρχή δόθηκε προφορικά, όταν όμως άρχισε να ξεχνιέται τον κατέγραψαν.![]()
Σαβοραΐμ: λόγιοι και ιεροδιδάσκαλοι της Βαβυλωνίας στην περίοδο ανάμεσα στους Εμοραΐμ (500 μ.Χ.) και Γκεονίμ (600 μ.Χ.). Στην εποχή τους το Βαβυλωνιακό Τ′ είχε μεν ″σφραγισθεί″, εκείνοι όμως συνέχισαν να το επεξεργάζονται. ![]()
Σοφρίμ (Γραμματείς): Κατά τη Βίβλο –σοφοί που αντέγραφαν τη Βίβλο και τη δίδασκαν στο λαό. Στην αρχή ονομάζονταν έτσι μόνο οι αντιγραφείς, αργότερα ο όρος ευρύνθηκε και περιέλαβε όλους τους μελετητές και ερμηνευτές της. Ήταν οι θεμελιωτές του προφορικού Νόμου.![]()
Ταναΐμ: Εβραίοι σοφοί που δημιούργησαν τη Μισσνά, τη Τοσέφτα, τη Μπαράιτα και τα Μιντράςς. Έζησαν και έδρασαν από τα τέλη του 3ου π.Χ. αι., μετά τους Σοφρίμ, και μέχρι το σφράγισμα της Μισσνά, τον 3ο μ.Χ. αι. Μετά τους Ταναΐμ εμφανίζονται οι Αμοραΐμ.![]()
