Περίληψη
Για οχτακόσια τριάντα χρόνια στέκονταν ένα οίκημα στην κορφή ενός λόφου της Ιερουσαλήμ που λειτουργούσε σαν το σημείο επαφής μεταξύ του ουρανού και της γης. `Ηταν τόσο στο επίκεντρο της σχέσης μεταξύ του Θεού και των ανθρώπων που σχεδόν τα δύο-τρίτα των μιτσβότ έχουν σχέση με την ύπαρξή του. Η καταστροφή του θεωρείται η μεγαλύτερη τραγωδία στην ιστορία μας και η ανοικοδόμησή του θα σηματοδοτήσει την ύστατη λύτρωση – την αποκατάσταση της αρμονίας μέσα στο δημιούργημα του Θεού και μεταξύ του Θεού και του δημιουργήματός Του.
Τρεις ολόκληρες εβδομάδες του έτους μας – οι τρεις εβδομάδες «μεταξύ των περιορισμών» από τις 17 Ταμούζ έως τις 9 Αβ – έχουν οριστεί ως περίοδος πένθους για την καταστροφή του Ιερού Ναού και για το γκαλούτ που την ακολουθεί – φυσική εξορία και πνευματικό εκτόπισμα – στο οποίο βρισκόμαστε ακόμα.
Στις 17 Ταμούζ, το 3829 από τη δημιουργία (69 ΚΕ), τα τείχη της Ιερουσαλήμ παραβιάστηκαν από τις στρατιές των Ρωμαίων. Τρεις εβδομάδες αργότερα, στις 9 Αβ, ο Ιερός Ναός παραδόθηκε στις φλόγες. Στις 9 Αβ επίσης, έχουμε την καταστροφή του Πρώτου Ναού από τους Βαβυλώνιους, το 3339 (423 ΠΚΕ), αφού η λειτουργία του Ναού είχε διακοπεί στις 17 Ταμούζ (το γκρέμισμα των τειχών της Ιερουσαλήμ κατά την Πρώτη καταστροφή έγινε στις 9 Ταμούζ). Αυτές οι ημερομηνίες αποτελούν το σκηνικό τραγικών γεγονότων από την πρώτη ακόμα, γενιά του έθνους μας: Στις 17 Ταμούζ ο Μωυσής έσπασε τις Πλάκες της Συμφωνίας (με τις Δέκα Εντολές) μόλις είδε τους Ισραηλίτες να λατρεύουν το Χρυσό Μοσχάρι. Η 9η Αβ ήταν η μέρα όπου ο Θεός διέταξε ότι η γενιά της εξόδου θα πέθαινε στην έρημο, όταν αυτή αρνήθηκε να προχωρήσει προς την Ιερή Γη, με αφορμή την αποκαρδιωτική αναφορά των Κατασκόπων. Στα γεγονότα αυτά, βρίσκονται οι σπόροι της παρακμής της σχέσης μεταξύ του Θεού και του Ισραήλ – μιας παρακμής που έφτασε στο ναδίρ με την καταστροφή του Ιερού Ναού.
Η 17η Ταμούζ (φέτος Κυριακή 13 Ιουλίου 2025) είναι μέρα νηστείας όπου απέχουμε από το φαγητό και το ποτό, από την αυγή έως τη νύχτα. Η 9η Αβ (Τισσά Μπε’Αβ, φέτος 2-3 Αυγούστου 2025) είναι ακόμα πιο αυστηρή νηστεία: ξεκινά με τη δύση του ηλίου του προηγούμενου απογεύματος ενώ απαγορεύονται και επιπλέον απολαύσεις (μπάνιο, χρήση αρωματικών ουσιών, δερμάτινα παπούτσια και οι συζυγικές σχέσεις). Στο Τισσά Μπε’Αβ συγκεντρωνόμαστε στη συναγωγή για να διαβάσουμε το Βιβλίο των Θρήνων που συντάχθηκε από τον Ιερεμία και αποτελείται από κινότ (ελεγείες) για την Καταστροφή και την Εξορία.
Ξεκινώντας από το Σσαμπάτ πριν από τις 17 Ταμούζ, διαβάζουμε τους «Τρεις της Επίκρισης» - τρία εβδομαδιαία αναγνώσματα από τους Προφήτες που προφητεύουν την Καταστροφή, περιγράφουν τις αμαρτίες που την προκάλεσαν και μας προτρέπουν να βελτιώσουμε τη συμπεριφορά μας. Κατά τη διάρκεια των Τριών Εβδομάδων δεν πραγματοποιούνται γάμοι ή άλλα χαρούμενα γεγονότα. Σαν πενθούντες, δεν κόβουμε τα μαλλιά μας και δεν αγοράζουμε καινούργια ρούχα. Περισσότερες πρακτικές πένθους εφαρμόζονται κατά τη διάρκεια των «Εννιά Ημερών» που ξεκινούν από την 1η Αβ, όπως η αποχή από το κρέας, το κρασί και τη μουσική.
«Υπάρχει όμως κάτι περισσότερο στις Τρεις Εβδομάδες από τη νηστεία και το πένθος. Ο προφήτης περιγράφει τη νηστεία ως ‘ημέρες της χάρης ενώπιον του Θεού’ - μέρες που μας δίνεται η ευκαιρία να χρησιμοποιήσουμε τις αποτυχίες του παρελθόντος σαν τη δύναμη που θα μας ωθήσει σε έναν ανανεωμένο και ακόμα βαθύτερο δεσμό με το Θεό». Μια αίσθηση εξαγνισμού συνοδεύει τη νηστεία, μια υπόσχεση για λύτρωση είναι διάχυτη στο πένθος και ένα ρεύμα χαράς βρίσκεται κάτω από το στρώμα της λύπης. Η 9η του Αβ δεν είναι μόνο η μέρα Καταστροφής του Ναού, λένε οι σοφοί μας, είναι και τα γενέθλια του Μεσσία. Για το λόγο αυτό, οι «Τρεις της Επίκρισης» ακολουθούνται από τους «Εφτά της Παρηγοριάς» - εφτά εβδομαδιαία αναγνώσματα που περιγράφουν τη μελλοντική λύτρωση και την αποκατάσταση της σχέσης μεταξύ του Θεού και του Ισραήλ.