ΧΑΝΟΥΚΑ

Γιατί οι ήρωες της ιστορίας του Χανουκά λέγονται «Μακαμπί»;

Η λέξη μακαμπί είναι μια ακροστιχίδα που δημιουργήθηκε από τα πρώτα γράμματα των Εβραϊκών λέξεων Μι Καμοχά ΜΠα’ελίμ Αδονάι που σημαίνει «Ποιος ανάμεσα στους ισχυρούς είναι σαν Εσένα, Ω Θ-έ;». Σύμφωνα με μία θεωρία, «μακαμπί» ήταν η πολεμική ιαχή των Εβραίων πατριωτών που αντιστάθηκαν στους Ελληνοσύριους, το 165 ΠΚΕ. Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, μακαμπί είναι η Εβραϊκή λέξη για το «σφυρί» που προέρχεται από τη λέξη μακάβ. Ο Γεουντά, ο ηγέτης της εξέγερσης κατά των Ελληνοσυρίων, πήρε το όνομα Μακαμπί, λόγω της μεγάλης του δύναμης.

Ποιοι είναι οι κανόνες για τη κατασκευή της Χανουκίγια;

Και οι οχτώ κλάδοι ή διακλαδώσεις της Χανουκίγια πρέπει να βρίσκονται σε ευθεία γραμμή, στο ίδιο ύψος. Το Σσαμάσς πρέπει να ξεχωρίζει από τα άλλα κεριά. Η Χανουκίγια μπορεί να είναι κατασκευασμένη από οποιοδήποτε υλικό. .

Γιατί δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουμε το φως της Χανουκίγια;

Τα φώτα της Χανουκίγια μας θυμίζουν τα φώτα που άναβαν μέσα στον Ιερό Ναό και δεν επιτρέπονταν η χρήση τους για προσωπική ευχαρίστηση. Για το λόγο αυτό χρησιμοποιούμε το Σσαμάσς, ένα επιπλέον κερί. Σε περίπτωση που τα άλλα φώτα στο δωμάτιο για κάποιο λόγο σβήσουν, τότε θα χρησιμοποιήσουμε το φως του Σσαμάσς και όχι τα φώτα της Χανουκίγια.

Ποια είναι η αρετή του «σσαμάσς» ;

Το κερί «σσαμάσς», αυτό που χρησιμοποιείται για να ανάψει όλα τα άλλα, δεν αποτελεί μέρος της μιτσβά. Παρόλα αυτά, είναι ακριβώς αυτό που τοποθετείται, σύμφωνα με το Εβραϊκό έθιμο, πάνω από όλα τα άλλα, σε τιμητική θέση. Από αυτό μαθαίνουμε ότι το άτομο που ανάβει το «κερί» ενός άλλου Εβραίου, που μοιράζεται δηλαδή τον ενθουσιασμό και την αγάπη του για τον Ιουδαϊσμό με ένα άλλο άτομο, ώσπου εκείνο να αγγιχθεί και να «αναφλεγεί», υψώνει επίσης και τη δική του πνευματικότητα.

Πότε ανάβουμε τα κεριά της Χανουκίγια;

Σύμφωνα με τον Εβραϊκό νόμο, η στιγμή που πρέπει να ανάψουμε τη Χανουκίγια είναι «όταν δύει ο ήλιος», δηλαδή αμέσως μόλις αρχίζει να σκοτεινιάζει και να πέφτει η νύχτα. Μεταφορικά, αυτός είναι και ο σκοπός μας σε τούτο τον κόσμο: να φωτίσουμε το σκοτάδι με το φως της θεϊκής μας ψυχής. Και δεν υπάρχει τίποτα να φοβηθούμε καθώς ένα μικρό κεράκι είναι ικανό να σκορπίσει και το πιο πηχτό σκοτάδι.

Την Παρασκευή ανάβουμε τη Χανουκίγια πριν από τα κεριά του Σσαμπάτ, διότι δεν θα μπορούσαμε να την ανάψουμε μετά τον ερχομό του Σσαμπάτ. Αντίθετα, το Μοτζάε Σσαμπάτ πρώτα λέμε την προσευχή Αβνταλά και αποχαιρετάμε το Σσαμπάτ και μετά ανάβουμε τα κεριά της χανουκίγια.

Γιατί τραγουδάμε το Μαόζ Τσουρ («Βράχος των Εποχών») αμέσως μόλις ανάψουμε τα κεριά του Χανουκά;

Το Μαόζ Τσουρ που γράφτηκε μεταξύ του 11ου και 13ου αιώνα από άγνωστο συγγραφέα, εξυμνεί το Θ-ό ως ελευθερωτή του Ισραήλ, την απελευθέρωση του οποίου γιορτάζουμε το Χανουκά. Το μικρό όνομα του συγγραφέα ήταν σίγουρα Μορδεχάι, γιατί με τα Εβραϊκά γράμματα του ονόματός του, υπογράφει με τη μορφή ακροστιχίδας. Η λαϊκή, σύγχρονη μελωδία του είναι από ένα Γερμανικό φολκλορικό τραγούδι η οποία χρησιμοποιείται από τα μέσα του 15ου αιώνα.

Γιατί το Χανουκά οι Εβραίοι τρώνε τηγανίτες και λιχουδιές με τυρί;

Αν και τα πιάτα με τυρί συνδέονται γενικώς με τη γιορτή του Σσαβουότ, η μακρόχρονη παράδοση μας υπαγορεύει να τρώμε ανάλογα πιάτα και το Χανουκά. Αν και η προέλευση του εθίμου μπορεί να έχει τις ρίζες της στην ιστορία της Ιουδήθ, μία από τις ηρωϊδες του Βιβλίου της Γιουδήθ από τα Απόκρυφα (γύρω στον 6ο αιώνα ΠΚΕ), η τυροφαγία έγινε δημοφιλής γύρω στο Μεσαίωνα.

Η Γιουδήθ, σύμφωνα με το θρύλο, ήταν η κόρη ενός από τους Χασσμοναίμ, που έδωσε τυρί στον Ολοφέρνο, το στρατηγό του Ναβουχοδονώσορα, ένα μεγάλο εχθρό του Εβραϊκού λαού. Ο στρατηγός μετά την κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τυριού, δίψασε, ήπιε πολύ κρασί, μέθυσε και αποκεφαλίστηκε από τη Γιουδήθ, οδηγώντας έτσι τους Εβραίους σε μεγάλη νίκη. Προς ανάμνηση αυτού του γεγονότος, οι Εβραίοι τρώνε τυρί το Χανουκά.

Γιατί δίνουμε στα παιδιά «Ντμέι Χανουκά»;

Η λέξη «Χανουκά» σημαίνει, πρώτον «αφιέρωση», γιατί την 25η Κισλέβ αφιερώθηκε ξανά ο Ιερός Ναός και δεύτερον «εκπαίδευση». Όσον αφορά τη δεύτερη σημασία, παλιά συνηθιζόταν να εξετάζονται τα παιδιά στις γνώσεις της Τορά και να παίρνουν χρήματα (στα Εβραϊκά «Ντμέι»), σαν ανταμοιβή. Αυτή είναι και μια καλή ευκαιρία για να μάθουν να χρησιμοποιούν το χαρτζιλίκι τους για καλό σκοπό, όπως για ελεημοσύνη κλπ.

Περισσότερα για το Χανουκά