Κι Τισά

Ο Μωϋσής κατεβαίνει από το Σινά, σαράντα μέρες μετά την αναγόρευση των Δέκα Εντολών από το Θ-ό. Στα χέρια του κρατά τις «δύο πλάκες της μαρτυρίας, πέτρινες πλάκες, γραμμένες από το δάχτυλο του Θ-ού». Ο σχολιαστής της Βίβλου, Ρασσί, παρατηρώντας τη χαρακτηριστική Εβραϊκή ορθογραφία της λέξης «πλάκες», σχολιάζει ότι και οι δύο είχαν το ίδιο μέγεθος.

Υπάρχουν δύο τρόποι με τους οποίους οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τη θρησκεία, καμία από τις οποίες δεν αντιπροσωπεύει την άποψη της Τορά. Η αιθέρια θρησκεία ασχολείται  με αφηρημένες έννοιες όπως η ουσία του Θ-ού και η φύση του κακού. Αναπτύσσεται στην εκστατική ατμόσφαιρα των σεμιναρίων θεολογίας και φιλοσοφίας. Ο άνθρωπος συμμετέχει ελάχιστα στις διαδικασίες της. Ο καθημερινός κόσμος των επιχειρήσεων, για παράδειγμα, κατέχει πολύ μικρό μέρος σε αυτή τη θρησκεία και στις θεωρίες της δεν συναντά ούτε την πρόκληση, ούτε την καθοδήγηση. Οι δύο κόσμοι είναι εντελώς ξεχωριστοί. Ο φιλόσοφος και ο επιχειρηματίας λειτουργούν εντελώς ανεξάρτητα.

Για άλλους η θρησκεία είναι ένας κώδικας εθιμοτυπιών, ένας κατάλογος από ρητά σχετικά με τη σωστή συμπεριφορά στους ανθρώπους και τη μεταμόρφωση σε καλό άτομο. Να είμαι τίμιος, να δίνω ελεημοσύνη, να μην σκοτώνω, αυτά αντιπροσωπεύουν τη θρησκεία.(Δίνω ελεημοσύνη: Είμαι καλός Εβραίος). Η θρησκεία αυτή, ακόμα και στην τελειότερη μορφή της, υπάρχει πρωταρχικά, με τους όρους των ανθρώπων – ο Θ-ός δεν είναι απαραίτητος στην εικόνα. Αυτές είναι οι αντιμαχόμενες απόψεις για τη θρησκεία: η μία κοιτάζει το Θ-ό και περιφρονεί τον «υλικό» κόσμο και η άλλη είναι τόσο απορροφημένη από τον άνθρωπο και την κοινωνία που ξεχνά το Θ-ό.

Ας δούμε τώρα τις Δέκα Εντολές. Οι πέντε πρώτες είναι: «Εγώ είμαι ο Κύριος», δηλαδή η θετική δήλωση του Θ-ού και της Πρόνοιάς Του. Η απαγόρευση της ειδωλολατρίας, της άσκοπης αναφοράς του ονόματός Του, η τήρηση του Σσαμπάτ, η τίμηση των γονιών. Εδώ φαίνεται πως υπάρχει ένα μοντέλο, μια αναφορά στη σχέση του ανθρώπου με το Θ-ό. Οι επόμενες πέντε, στη δεύτερη πλάκα, αναφέρονται στο φόνο, την κλοπή, τη μοιχεία, την ψευδομαρτυρία, την απληστία. Όλα αυτά αφορούν τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.

Ο Ρασσί αναφέρει και τα δύο ως ισοδύναμα. Ο καλός Εβραίος είναι «καλός» τόσο προς το Θ-ό όσο και προς τους ανθρώπους ή αλλιώς είναι «μισός Εβραίος». Θα τηρεί το Σσαμπάτ, θα είναι δίκαιος, θα φορά τεφιλίν, θα πληρώνει κανονικά τους υπαλλήλους του, θα τηρεί τους νόμους του Κασσρούτ, θα δίνει ελεημοσύνη – διότι όλα αυτά είναι εντολές της Τορά και συνεπώς, είναι το ίδιο σημαντικές.