Ο θρίνος του Ιακώβ
Στην Παρασσά αυτής της εβδομάδας, λαμβάνει τελικά χώρα η φοβερή αντιπαράθεση μεταξύ του Ησαύ και του Ιακώβ. Μετά από δεκαετίες διχόνοιας, οι δίδυμοι αδερφοί που είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από ολόιδιοι, έρχονται αντιμέτωποι. Ο Ιακώβ που είχε ξεφύγει από την οργή του Ησαύ, 34 χρόνια νωρίτερα, επιστρέφει στην πατρίδα του με μεγάλη οικογένεια και περιουσία. Ο Ησαύ πλησιάζει γρήγορα με 400 καβαλάρηδες, οπλισμένους ως το κόκκαλο. Θα ξεσπάσει πόλεμος μεταξύ τους ή θα επικρατήσει η ειρήνη; Ο Ιακώβ προετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα και στέλνει επίσης ένα μήνυμα στον εχθρό αδερφό του.
«Ιμ Λαβάν γκάρτι» δηλώνει ο Ιακώβ, «συμβίωσα με το Λαβάν». Ο Ρασσί εξηγεί το μήνυμα του Ιακώβ ως εξής: αν και έζησε με έναν διάσημο απατεώνα για περισσότερο από 20 χρόνια, δεν «έμαθε από τους κακούς του τρόπους» και παρέμεινε ένας δίκαιος Εβραίος, αφοσιωμένος στο θεοσεβούμενο τρόπο ζωής. Αυτό υποδηλώνεται από τη γεματρία (αριθμολογία) της Εβραϊκής λέξης γκάρτι («συμβίωσα») η οποία ισούται με 613 – τον αριθμό των μιτσβότ της Τορά.
Μήπως όμως αυτό είναι καυχησιολογία του Ιακώβ; Ο ίδιος άνθρωπος που σύντομα θα προσεύχεται για σωτηρία, δηλώνοντας «κατόντι» («υπήρξα ταπεινός») προς όλες τις καλοσύνες του Θ-ού απέναντί του, τώρα δεν μοιάζει να υπερηφανεύεται για την ευσέβειά του, λέγοντας στον Ησαύ πόσο θρησκευόμενος υπήρξε;
Ο Χαφέτς Χαϊμ (Ράμπι Ισραέλ Μεϊρ Καγκάν, 1838 – 1933) προσφέρει μια πρωτότυπη ερμηνεία. Εξηγεί ότι τα λόγια του Ιακώβ δεν πρέπει να θεωρούνται κομπασμός, αλλά θρήνος. «Συμβίωσα με το Λαβάν, αλλά δεν έμαθα από τους κακούς του τρόπους» σημαίνει ότι ο Ιακώβ θρηνεί για το γεγονός ότι δεν έμαθε από τον τρόπο που ο Λαβάν έκανε κακό. Πώς έκανε κακό ο Λαβάν; Με ενθουσιασμό! Με σθένος και όρεξη. Οι κακοί του τρόποι εκδηλώνονταν με πάθος και ζωντάνια και ο Ιακώβ μετανιώνει που οι δικές του καλές πράξεις δεν εκτελούνταν με το ίδιο πάθος.
Εάν οι καλοί ήταν τόσο παθιασμένοι όσο οι κακοί, η εγκληματικότητα θα μειώνονταν δραματικά. Εάν η αστυνομία και το σύστημα της δικαιοσύνης σε όλο τον κόσμο, λειτουργούσαν με παρόμοια αφοσίωση και πίστη όπως οι βαρώνοι των ναρκωτικών ή τα συνδικάτα των εκβιαστών, όλοι θα είμασταν καλύτερα. Το πρόβλημα είναι ότι οι δυνάμεις του κακού δρουν με ενθουσιασμό και υψηλά κίνητρα, ενώ οι δυνάμεις του καλού εξαρτώνται συνήθως από τους δημόσιους υπάλληλους που εργάζονται πολύ και πληρώνονται λίγο.
Ο Νικίτα Χρουστσώφ μίλαγε κάποτε σε ένα μεγάλο κοινό στη Ρωσσία, κατά τη διάρκεια της Αντισταλινικής περιόδου. Ωρύονταν κατά την αγριότητα και τις ασυγχώρητες φρικαλεότητες του Στάλιν, όταν μια φωνή από το πλήθος φώναξε, «εάν ο Στάλιν ήταν ένας τέτοιος παλιάνθρωπος, γιατί δεν κάνατε κάτι γι΄αυτό;».
«Ποιος το είπε αυτό;» άστραψε ο Χρουστσώφ. Απόλυτη σιωπή στο ακροατήριο. Κανένας ήχος και καμμιά κίνηση δεν ακουγόταν μέσα στην αίθουσα. Ο κόσμος είχε παγώσει από το φόβο του.
«Τώρα καταλαβαίνετε γιατί δεν έκανα τίποτα», ήταν η πειστική απάντηση του ....
Η ενδιαφέρουσα ερμηνεία του θρήνου του Ιακώβ, μας υπενθυμίζει ότι η φωνή της ηθικής πρέπει να έχει τουλάχιστον την ίδια ένταση με τη φωνή του κακού. Πολύ συχνά, η φωνή της δικαιοσύνης είναι σιγανή και απαλή, ενώ η φωνή της διαφθοράς είναι δυνατή και βροντερή.
Ποιος θα ξεσηκώσει το γλυκό και σιωπηλό ήχο της καλοσύνης;
Ας προσπαθήσουμε να γίνουμε τόσο παθιασμένοι και πομπώδεις για χάρη της ευσέβειας και της καλοσύνης όσο είναι η άλλη πλευρά του κακού και της αδικίας. Ο κόσμος θα είναι πιο ισορροπημένος, πιο ωραίος και πολύ πιο ασφαλής.