Φασόλια και διακαιώματα του πρωτότοκου

Στην Παρασσά αυτής της εβδομάδας διαβάζουμε την ιστορία δύο πολύ διαφορετικών αδερφών: Ο Ιακώβ είναι ο «θαμώνας των οίκων της μάθησης», ένας πιστός μελετητής της Τορά, ενώ ο Ησαύ είναι ένας «πονηρός κυνηγός», ένας άνθρωπος βίαιος. Όταν ο Ησαύ επιστρέφει από το κυνήγι, εξαντλημένος και πεινασμένος, βρίσκει τον Ιακώβ να μαγειρεύει φακές. Ο Ησαύ ζητά ένα πιάτο. Ο Ιακώβ του το προσφέρει με αντάλλαγμα τα διακαιώματα του πρωτότοκου. Ως πρώτος από τα δίδυμα, ο Ησαύ θα ήταν ο εκλεκτός για να υπηρετήσει στο ναό του Κυρίου. Ο Ησαύ δέχεται και η συμφωνία κλείνεται.

Μεταφερόμαστε 275 χρόνια μετά. Είμαστε στο Βιβλίο της Εξόδου (4:22) και ο Θ-ός στέλνει το Μωϋσή στο Φαραώ για να ελευθερώσει το λαό Του. Τον περιγράφει ως Μπ’νι μπεχορί Γισραέλ – «Ο πρωτότοκός μου υιός, Ισραήλ». Ο Ρασσί αναφερόμενος στο Μιντράσς, σχολιάζει: «εδώ ο Θ-ός σφράγισε τη συμφωνία της πώλησης των διακαιωμάτων του πρωτότοκου, τα οποία ο Ιακώβ είχε αγοράσει από τον Ησαύ».

Εδώ; Τέσσερις γενιές μετά; Γιατί ο Θ-ός άργησε τόσο πολύ να βάλει τη σφραγίδα Του σε μια συμφωνία που είχε πραγματοποιηθεί εκατοντάδες χρόνια πριν;

Ο μεταγενέστερος Ράμπι Μ.Ζ. Νεριγιά έδωσε την ακόλουθη εξήγηση: Μπορείς να πουλήσεις τα δικαιώματα του πρωτότοκου για ένα πιάτο φακές, αλλά δεν μπορείς να τα αγοράσεις με το ίδιο αντίτιμο. Είναι εύκολο να πετάξει κανείς την άγια κληρονομιά του, αλλά για να την αποκτήσει χρειάζονται χρόνια δύσκολης προσπάθειας και σκληρής δουλειάς.

Χρησιμοποίησε το παράδειγμα ενός ήρωα που κέρδισε πλήθος μετάλλια για την γεναιότητα και το θάρρος που επέδειξε στη μάχη. Δυστυχώς, σε μεγάλη ηλικία αναγκάστηκε να τα πουλήσει για να επιβιώσει. Κάποιος λοιπόν που περνά από το ενεχυροδανειστήριο και βλέπει να πωλούνται τέτοια μετάλλια, τα αγοράζει και τα κρεμά στο στήθος του. Θα μπορούσε μετά να περπατά στο δρόμο και να καμαρώνει σαν κόκορας. Τι νόημα όμως έχει κάτι τέτοιο;

Ο Εβραϊκός λαός έπρεπε να αξίζει την τιμή της διάκρισής του με το παράσημο του «πρωτότοκού Μου υιού». Δεν αρκούσε μόνο η αγορά των διακιωμάτων από τον προπάτορά μας Ιακώβ. Τα τέκνα του Ιακώβ έπρεπε να αποδείξουν ότι καταλάβαιναν τι σημαίνει να είναι Τέκνα του Ισραήλ.


Η αγορά των δικαιωμάτων του Ησαύ από τον Ιακώβ, ήταν μια νόμιμη συναλλαγή. Απόκτησε ωστόσο, ο Ιακώβ επάξια αυτόν τον ιερό τίτλο ή ήταν σαν εκείνον που αγόρασε τα μετάλλια ανδρείας κάποιου άλλου; Γενιές αργότερα, όταν τα τέκνα του έπεσαν στα δεσμά και στο ατσάλι των Αιγυπτίων, με θαυμαστή πίστη και επιμονή φύλαξαν την κληρονομιά τους – και συνεπώς κέρδισαν επάξια την τιμή των διακιωμάτων του πρωτότοκου. Τώρα, μετά από το δίκαιο της φωτιάς, το αίμα, τον ιδρώτα και τα δάκρυα της σκλαβιάς, ο μεγάλος Συμβολαιογράφος από Ψηλά έβαλε την επίσημη σφραγίδα Του στο έγγραφο και είπε, «Σήμερα είστε ο Υιός Μου, ο Πρωτότοκός Μου, Ισραήλ».

Κάποτε κάποιος παρατήρησε, «τι περίεργο ο Θ-ός να διαλέξει τους Εβραίους». Στο οποίο κάποιος άλλος απάντησε, «μάλλον οι Εβραίοι επέλεξαν το Θ-ό».

Το δικαίωμα του πρωτότοκου για κάθε Εβραίο είναι ότι είναι Εβραίος. Δεν αρκεί όμως μόνο το γεγονός ότι ο Θ-ός μας επέλεξε, πρέπει κι εμείς να επιλέγουμε το Θ-ό. Είναι απαραίτητο να κερδίσουμε επάξια αυτό μας το δικαίωμα, ζώντας Εβραϊκά. Το δικαίωμα της επιλογής δε σημαίνει την άδεια να περιγελούμε ή να καταδεχόμαστε τους άλλους. Είναι περισσότερο ευθύνη παρά προνόμιο.

Δεν αρκεί οι γονείς μας και οι παππούδες μας να υπήρξαν καλοί εβραίοι ή ότι ο παππούς μου ήταν ραβίνος ή σσοχέτ. Εμείς τι κάνουμε για να κερδίσουμε τα σιρίτια μας;