Το ξύπνημα της χαράς
Πώς μπορεί να ξαναζωντανέψει η χαρά; Ξέρετε, εκείνη η έκσταση της κατάβασης του λόφου με το ποδήλατο για πρώτη φορά, χωρίς βοηθητικές ρόδες και ανατροπή. Ο θρύλος ενός γκολ, ενός καρφώματος στο καλάθι, η κατάκτηση του σχολικού πρωταθλήματος. Η άδεια οδήγησης και η πρώτη φορά πίσω από το τιμόνι του αυτοκινήτου μας – ακόμα και αν αυτό ήταν σακαράκα και καταβρόχθιζε ένα ρεζερβουάρ βενζίνη την εβδομάδα.
Μπορούμε να σκεφτούμε πολλές τέτοιες στιγμές ενθουσιασμού, έκστασης και ευτυχίας, μοναδικά γεγονότα σε όλη μας τη ζωή. Που και που, τελείως αναπάντεχα, η μνήμη μας ξαναπαίζει το σενάριο, ή μέρη αυτού, και ξαναζούμε όσα κάναμε, όσα νιώσαμε. Όλα αυτά όμως επανέρχονται τυχαία και αυθόρμητα.
Για να σηματοδοτήσουμε λοιπόν τις σημαντικές μέρες, έχουμε καθιερώσει επετείους γάμων, γέννησης παιδιών και εγγονών (Μάζαλ Τοβ!) κοκ. Ακόμα όμως και καθώς γιορτάζουμε, και εμπεδώνουμε και θυμόμαστε, στην πραγματικότητα δεν ξαναζούμε. Η στιγμή δεν γυρίζει πίσω. Το ρεύμα της απρόσμενης χαράς δεν μας διαπερνά όπως τότε. Όλα ξανασυμβαίνουν στο μυαλό μας όπως ακριβώς έγιναν. Τα σκεφτόμαστε, αφουγκραζόμαστε ίσως την ηχώ τους, αλλά δεν τα ξαναζούμε.
Τότε πώς μπορούμε να φέρουμε πίσω τη χαρά; Υπάρχει μόνο ένας τρόπος να ξαναζήσουμε πραγματικά το ίδιο γεγονός. Απλά, να ξανασυμβεί. Κάθε εμπειρία όμως, είναι μοναδική. Τα παρόμοια γεγονότα, ωστόσο, αντηχούν το ένα στο άλλο – και ο αντίλαλος μιας πράξης απηχεί τις σκέψεις και τα συναισθήματα που τη δημιούργησαν.
Για παράδειγμα, τι μπορεί να συγκριθεί με τα αισθήματα που γεννήθηκαν μαζί με το πρώτο μας παιδί ή εγγόνι; Τίποτα. Και όταν γεννήθηκε το δεύτερο και το τρίτο παιδί ή εγγόνι (Μάζαλ Τοβ!), μήπως η χαρά, ο ενθουσιασμός, η ευγνωμοσύνη και η έκσταση ήταν μικρότερα; Όχι βέβαια.
Η αιτία είναι μάλλον απλή και προφανής: οτιδήποτε και αν ζούμε έχει δύο μέρη, δύο συνισταμένες: μια γενική και μια ειδική. Η γενική ή υπερβατική, εάν θέλετε, περιέχει τα κοινά χαρακτηριστικά – τη μετάβαση στο νοσοκομείο, τις ώρες της αναμονής, την αγωνία. Η ειδική, ή επί μέρους αν θέλετε, συμπεριλαμβάνει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, ένα κόκκινο αυτοκίνητο αυτή τη φορά, αντί για μπλε, οι παππούδες που κάθονται με το άλλο παιδί ή φτάνουν πρώτοι στο νοσοκομείο – δεν χρειάζεται τώρα να αναφέρουμε όλες τις λεπτομέρειες.
Με αυτόν τον τρόπο και γι’ αυτό το λόγο ξαναζούμε τη χαρά: νιώθοντας, ακούγοντας, αντηχώντας τα κοινά χαρακτηριστικά που ενυπάρχουν και δομούν τις ιδιαίτερες στιγμές της χαράς και επιτυχίας.
Αυτό μας φέρνει στη Σιμχάτ Τορά. Αγαλλιάζουμε με την Τορά. Ξαναχαιρόμαστε με την Τορά, βιώνοντας πάλι ό,τι ζήσαμε τότε, - όρθιοι στο Σινά με τις άλλες Εβραϊκές ψυχές – όταν λάβαμε για πρώτη φορά την Τορά.
Πώς νιώθουμε ένα τέτοιο συναίσθημα; Επαναλαμβάνοντας ό,τι κάνουμε τις στιγμές της υπέρτατης χαράς, χορό και τραγούδι. Γιατί τις στιγμές που η ψυχή «ανεβάζει» το σώμα, κατά μία έννοια και το σώμα «ανεβάζει» την ψυχή – και τότε το μόνο που μπορούμε να κάνουμε – και που όλοι κάνουμε – είναι να χορέψουμε και να τραγουδήσουμε.
Φέτος τη Σιμχάτ Τορά ας πάμε στη συναγωγή, να ξαναχαρούμε, να ξανατραγουδήσουμε και να ξαναχορέψουμε.